{"id":15,"date":"2026-03-18T22:09:36","date_gmt":"2026-03-18T21:09:36","guid":{"rendered":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/2026\/03\/18\/tai-trong-rung-co-thuc-su-co-the-lam-mat-hanh-tinh-va-nen-trong-cay-o-dau\/"},"modified":"2026-03-18T22:14:27","modified_gmt":"2026-03-18T21:14:27","slug":"tai-trong-rung-co-thuc-su-co-the-lam-mat-hanh-tinh-va-nen-trong-cay-o-dau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/2026\/03\/18\/tai-trong-rung-co-thuc-su-co-the-lam-mat-hanh-tinh-va-nen-trong-cay-o-dau\/","title":{"rendered":"T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2u"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/biodiversityreview.com\/\/vi\/wp-content\/uploads\/shared\/magnifying-glass-7655958_1280.jpg\" alt=\"T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2u\" class=\"featured-image\" \/><\/p>\n<h1>T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2u<\/h1>\n<p>Tr\u1ed3ng c\u00e2y tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p ch\u1ee7 ch\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Tuy nhi\u00ean, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u r\u00f5 v\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c nhi\u1ec1u v\u00e0o \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn. M\u1ed9t ph\u00e2n t\u00edch g\u1ea7n \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, nh\u01b0ng k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ea5t kh\u00e1c nhau t\u00f9y theo khu v\u1ef1c v\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>R\u1eebng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn kh\u00ed h\u1eadu theo hai c\u00e1ch. M\u1ed9t m\u1eb7t, ch\u00fang h\u1ea5p th\u1ee5 kh\u00ed CO\u2082, gi\u1ea3m s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 kh\u00ed n\u00e0y trong kh\u00ed quy\u1ec3n v\u00e0 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh. M\u1eb7t kh\u00e1c, ch\u00fang thay \u0111\u1ed5i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch thay \u0111\u1ed5i s\u1ef1 ph\u1ea3n x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, s\u1ef1 b\u1ed1c h\u01a1i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ed9 g\u1ed3 gh\u1ec1 c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t. \u1ede c\u00e1c v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, c\u00e2y c\u1ed1i th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 b\u1ed1c h\u01a1i v\u00e0 t\u1ea1o ra c\u00e1c \u0111\u00e1m m\u00e2y ph\u1ea3n x\u1ea1 \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00e0m gi\u1ea3m nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng l\u1ea1nh nh\u01b0 Siberia ho\u1eb7c Canada, nh\u1eefng khu r\u1eebng t\u1ed1i m\u00e0u h\u1ea5p th\u1ee5 nhi\u1ec1u nhi\u1ec7t h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec1 m\u1eb7t ph\u1ee7 tuy\u1ebft ho\u1eb7c \u0111\u1ed3ng c\u1ecf, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u1ea5m kh\u00ed quy\u1ec3n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ba k\u1ecbch b\u1ea3n t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c so s\u00e1nh b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh kh\u00ed h\u1eadu ti\u00ean ti\u1ebfn. K\u1ecbch b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng tr\u00ean g\u1ea7n 900 tri\u1ec7u h\u00e9cta, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng \u00f4n \u0111\u1edbi v\u00e0 b\u1eafc c\u1ef1c. K\u1ecbch b\u1ea3n th\u1ee9 hai t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, trong khi k\u1ecbch b\u1ea3n th\u1ee9 ba, khi\u00eam t\u1ed1n h\u01a1n, bao ph\u1ee7 kho\u1ea3ng 440 tri\u1ec7u h\u00e9cta. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c k\u1ecbch b\u1ea3n n\u00e0y \u0111\u1ec1u d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u00e0m m\u00e1t to\u00e0n c\u1ea7u, nh\u01b0ng v\u1edbi nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3. K\u1ecbch b\u1ea3n nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi, m\u1eb7c d\u00f9 \u00edt r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n, nh\u01b0ng mang l\u1ea1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e0m m\u00e1t g\u1ea7n nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi k\u1ecbch b\u1ea3n \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng nh\u1ea5t, v\u00ec n\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u \u1ee9ng l\u00e0m \u1ea5m quan s\u00e1t th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c v\u0129 \u0111\u1ed9 cao.<\/p>\n<p>\u1ede c\u1ea5p \u0111\u1ed9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0m m\u00e1t c\u00e1c v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u0103ng \u0111\u1ed9 \u1ea9m v\u00e0 \u0111\u1ed9 che ph\u1ee7 c\u1ee7a m\u00e2y. T\u1ea1i Amazon, Trung Phi v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gi\u1ea3m nh\u1edd b\u00f3ng r\u00e2m v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ed1c h\u01a1i n\u01b0\u1edbc t\u0103ng c\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng b\u1eafc c\u1ef1c, vi\u1ec7c thay th\u1ebf tuy\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ed3ng c\u1ecf b\u1eb1ng r\u1eebng l\u00e0m t\u1ed1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 gi\u1eef nhi\u1ec7t nhi\u1ec1u h\u01a1n, l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u1ee3i \u00edch t\u1eeb vi\u1ec7c h\u1ea5p th\u1ee5 carbon.<\/p>\n<p>M\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng quan tr\u1ecdng kh\u00e1c l\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb xa c\u1ee7a r\u1eebng. V\u00ed d\u1ee5, t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng \u1edf ch\u00e2u \u00c2u ho\u1eb7c B\u1eafc M\u1ef9 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c d\u00f2ng kh\u00ed quy\u1ec3n v\u00e0 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 \u1edf c\u00e1c khu v\u1ef1c xa x\u00f4i. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t sai v\u1ecb tr\u00ed th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00f3ng l\u00ean \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1ch khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ee3t n\u1eafng n\u00f3ng ho\u1eb7c l\u00e0m x\u00e1o tr\u1ed9n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a c\u00e1c khu r\u1eebng m\u1edbi quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec di\u1ec7n t\u00edch c\u1ee7a ch\u00fang. T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 m\u1ee5c ti\u00eau \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi v\u00e0 c\u1eadn nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi t\u1ed1i \u0111a h\u00f3a l\u1ee3i \u00edch kh\u00ed h\u1eadu, trong khi tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng c\u1ef1c ho\u1eb7c \u00f4n \u0111\u1edbi \u0111\u00f4i khi c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra hi\u1ec7u \u1ee9ng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. C\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch kh\u00ed h\u1eadu do \u0111\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c ph\u1ee9c t\u1ea1p n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ed1i \u01b0u h\u00f3a t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, ngay c\u1ea3 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u1ed1t nh\u1ea5t, t\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 to\u00e0n c\u1ea7u v\u00e0i ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9 v\u00e0o n\u0103m 2100. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a Th\u1ecfa thu\u1eadn Paris n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 gi\u1ea3m ph\u00e1t th\u1ea3i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh m\u1ed9t c\u00e1ch quy\u1ebft li\u1ec7t. R\u1eebng \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 thi\u1ebft y\u1ebfu, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf m\u1ed9t cu\u1ed9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng.<\/p>\n<hr>\n<h2>Cr\u00e9dits et attributions<\/h2>\n<h3>Source principale<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s43247-026-03331-3\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s43247-026-03331-3<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> Reforestation scenarios shape global and regional temperature outcomes<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> Communications Earth &amp; Environment<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Nora L. S. Fahrenbach; Steven J. De Hertog; Felix J\u00e4ger; Peter J. Lawrence; Robert C. Jnglin Wills<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2u Tr\u1ed3ng c\u00e2y tr\u00ean quy m\u00f4 l\u1edbn th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p ch\u1ee7 ch\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u. Tuy nhi\u00ean, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u1eabn ch\u01b0a&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/2026\/03\/18\/tai-trong-rung-co-thuc-su-co-the-lam-mat-hanh-tinh-va-nen-trong-cay-o-dau\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">T\u00e1i tr\u1ed3ng r\u1eebng c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u00e1t h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2u<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-15","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-moi-truong","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions\/16"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}