Tái trồng rừng có thực sự có thể làm mát hành tinh và nên trồng cây ở đâu

Trồng cây trên quy mô lớn thường được coi là một giải pháp chủ chốt để chống lại sự nóng lên toàn cầu. Tuy nhiên, tác động thực sự của nó đối với nhiệt độ vẫn chưa được hiểu rõ và phụ thuộc nhiều vào địa điểm được lựa chọn. Một phân tích gần đây cho thấy tái trồng rừng thực sự có thể làm mát Trái Đất, nhưng kết quả rất khác nhau tùy theo khu vực và chiến lược được áp dụng.

Rừng ảnh hưởng đến khí hậu theo hai cách. Một mặt, chúng hấp thụ khí CO₂, giảm sự tích tụ khí này trong khí quyển và làm mát hành tinh. Mặt khác, chúng thay đổi môi trường địa phương bằng cách thay đổi sự phản xạ ánh sáng mặt trời, sự bốc hơi của nước và độ gồ ghề của bề mặt. Ở các vùng nhiệt đới, cây cối thúc đẩy sự bốc hơi và tạo ra các đám mây phản xạ ánh sáng mặt trời, từ đó làm giảm nhiệt độ. Ngược lại, ở các vùng lạnh như Siberia hoặc Canada, những khu rừng tối màu hấp thụ nhiều nhiệt hơn so với các bề mặt phủ tuyết hoặc đồng cỏ, điều này có thể làm ấm khí quyển địa phương.

Ba kịch bản tái trồng rừng đã được so sánh bằng cách sử dụng các mô hình khí hậu tiên tiến. Kịch bản đầu tiên đề xuất tái trồng rừng trên gần 900 triệu hécta, chủ yếu ở các vùng ôn đới và bắc cực. Kịch bản thứ hai tập trung vào các vùng nhiệt đới, trong khi kịch bản thứ ba, khiêm tốn hơn, bao phủ khoảng 440 triệu hécta. Kết quả cho thấy tất cả các kịch bản này đều dẫn đến sự làm mát toàn cầu, nhưng với những khác biệt đáng kể. Kịch bản nhiệt đới, mặc dù ít rộng lớn hơn, nhưng mang lại hiệu quả làm mát gần như tương đương với kịch bản đầy tham vọng nhất, vì nó tránh được hiệu ứng làm ấm quan sát thấy ở các vĩ độ cao.

Ở cấp độ địa phương, tái trồng rừng rõ ràng làm mát các vùng nhiệt đới bằng cách tăng độ ẩm và độ che phủ của mây. Tại Amazon, Trung Phi và Đông Nam Á, nhiệt độ giảm nhờ bóng râm và sự bốc hơi nước tăng cường. Ngược lại, ở các vùng bắc cực, việc thay thế tuyết và đồng cỏ bằng rừng làm tối đất và giữ nhiệt nhiều hơn, làm mất đi một phần lợi ích từ việc hấp thụ carbon.

Một hiện tượng quan trọng khác là ảnh hưởng từ xa của rừng. Ví dụ, tái trồng rừng ở châu Âu hoặc Bắc Mỹ có thể thay đổi các dòng khí quyển và đại dương, ảnh hưởng đến nhiệt độ ở các khu vực xa xôi. Do đó, các dự án được đặt sai vị trí thậm chí có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên ở nơi khác, đặc biệt là bằng cách khuếch đại các đợt nắng nóng hoặc làm xáo trộn chế độ mưa.

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng vị trí của các khu rừng mới quan trọng không kém gì diện tích của chúng. Tái trồng rừng có mục tiêu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới tối đa hóa lợi ích khí hậu, trong khi trồng cây ở các vùng cực hoặc ôn đới đôi khi có thể gây ra hiệu ứng ngược lại. Các chính sách khí hậu do đó cần phải tính đến những động lực phức tạp này để tối ưu hóa tác động của các dự án tái trồng rừng.

Cuối cùng, ngay cả trong trường hợp tốt nhất, tái trồng rừng chỉ có thể giảm nhiệt độ toàn cầu vài phần mười độ vào năm 2100. Điều này vẫn chưa đủ để đạt được các mục tiêu của Thỏa thuận Paris nếu không có sự giảm phát thải khí nhà kính một cách quyết liệt. Rừng đóng một vai trò thiết yếu, nhưng chúng không thể thay thế một cuộc chuyển đổi năng lượng đầy tham vọng.

Crédits et attributions

Source principale

DOI : https://doi.org/10.1038/s43247-026-03331-3

Titre : Reforestation scenarios shape global and regional temperature outcomes

Revue : Communications Earth & Environment

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Nora L. S. Fahrenbach; Steven J. De Hertog; Felix Jäger; Peter J. Lawrence; Robert C. Jnglin Wills