Czy zalesianie może naprawdę ochłodzić planetę i gdzie należy sadzić drzewa?

Sadzenie drzew na dużą skalę jest często przedstawiane jako główne rozwiązanie w walce z globalnym ociepleniem. Jednak jego rzeczywisty wpływ na temperatury nadal jest słabo zrozumiany i silnie zależy od wybranych miejsc. Niedawna analiza wykazuje, że zalesianie może rzeczywiście ochłodzić Ziemię, ale z bardzo zróżnicowanymi wynikami w zależności od regionów i przyjętych strategii.

Lasy wpływają na klimat na dwa sposoby. Po pierwsze, pochłaniają dwutlenek węgla, co zmniejsza jego akumulację w atmosferze i ochładza planetę. Po drugie, zmieniają lokalne środowisko, modyfikując odbicie światła słonecznego, parowanie wody oraz szorstkość powierzchni. W strefach tropikalnych drzewa sprzyjają parowaniu i tworzą chmury, które odbijają światło słoneczne, co obniża temperatury. Natomiast w zimnych regionach, takich jak Syberia czy Kanada, ciemne lasy pochłaniają więcej ciepła niż zaśnieżone powierzchnie lub łąki, co może lokalnie ogrzewać atmosferę.

Porównano trzy scenariusze zalesiania za pomocą zaawansowanych modeli klimatycznych. Pierwszy zakłada masowe zalesianie na obszarze około 900 milionów hektarów, głównie w strefach umiarkowanych i borealnych. Drugi koncentruje się na regionach tropikalnych, podczas gdy trzeci, bardziej skromny, obejmuje około 440 milionów hektarów. Wyniki pokazują, że wszystkie te scenariusze prowadzą do globalnego ochłodzenia, ale z wyraźnymi różnicami. Scenariusz tropikalny, mimo mniejszego zasięgu, oferuje prawie tak skuteczne ochłodzenie jak najbardziej ambitny, ponieważ unika efektów ocieplenia obserwowanych na wysokich szerokościach geograficznych.

Na poziomie lokalnym zalesianie wyraźnie ochładza tropiki, zwiększając wilgotność i zachmurzenie. W Amazonii, Afryce Środkowej i Azji Południowo-Wschodniej temperatury spadają dzięki cieniowi i zwiększonej ewapotranspiracji. Natomiast w strefach borealnych zastąpienie śniegu i traw przez lasy przyciemnia gleby i zatrzymuje więcej ciepła, niwelując część korzyści związanych z pochłanianiem węgla.

Innym ważnym zjawiskiem jest oddziaływanie lasów na odległość. Na przykład zalesianie w Europie lub Ameryce Północnej może zmieniać prądy atmosferyczne i oceaniczne, wpływając na temperatury w odległych regionach. W ten sposób źle zlokalizowane projekty mogą nawet pogorszyć ocieplenie gdzie indziej, zwłaszcza poprzez wzmacnianie fal upałów lub zakłócanie opadów.

Badanie podkreśla, że lokalizacja nowych lasów jest równie ważna jak ich powierzchnia. Celowe zalesianie w strefach tropikalnych i subtropikalnych maksymalizuje korzyści klimatyczne, podczas gdy sadzenie drzew w regionach polarnych lub umiarkowanych może czasem przynieść odwrotny efekt. Polityki klimatyczne muszą zatem uwzględniać te złożone dynamiki, aby zoptymalizować wpływ projektów zalesiania.

Wreszcie, nawet w najlepszym przypadku zalesianie może obniżyć globalną temperaturę tylko o kilka dziesiątych stopnia do 2100 roku. To nadal niewystarczające, aby osiągnąć cele Porozumienia Paryskiego bez drastycznej redukcji emisji gazów cieplarnianych. Lasy odgrywają istotną rolę, ale nie mogą zastąpić ambitnej transformacji energetycznej.

Crédits et attributions

Source principale

DOI : https://doi.org/10.1038/s43247-026-03331-3

Titre : Reforestation scenarios shape global and regional temperature outcomes

Revue : Communications Earth & Environment

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Nora L. S. Fahrenbach; Steven J. De Hertog; Felix Jäger; Peter J. Lawrence; Robert C. Jnglin Wills