Kan herbebossing de planeet echt afkoelen en waar moeten we bomen planten?
Bomen planten op grote schaal wordt vaak gepresenteerd als een belangrijke oplossing om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Toch blijft de werkelijke impact op de temperaturen slecht begrepen en hangt deze sterk af van de gekozen locaties. Een recente analyse toont aan dat herbebossing de aarde inderdaad kan afkoelen, maar met zeer variabele resultaten afhankelijk van de regio’s en de toegepaste strategieën.
Bossen hebben op twee manieren invloed op het klimaat. Enerzijds vangen ze kooldioxide op, wat de ophoping ervan in de atmosfeer vermindert en de planeet afkoelt. Anderzijds veranderen ze de lokale omgeving door de reflectie van zonlicht, de verdamping van water en de ruwheid van het oppervlak te beïnvloeden. In tropische gebieden bevorderen bomen de verdamping en creëren ze wolken die zonlicht weerkaatsen, wat de temperaturen verlaagt. In koude regio’s zoals Siberië of Canada absorberen donkere bossen daarentegen meer warmte dan besneeuwde oppervlakken of graslanden, wat lokaal de atmosfeer kan opwarmen.
Drie herbebossingsscenario’s zijn vergeleken met behulp van geavanceerde klimaatmodellen. Het eerste scenario voorziet in massale herbebossing op bijna 900 miljoen hectare, voornamelijk in gematigde en boreale zones. Het tweede scenario richt zich op tropische regio’s, terwijl het derde, bescheidener scenario ongeveer 440 miljoen hectare bestrijkt. De resultaten tonen aan dat al deze scenario’s leiden tot een wereldwijde afkoeling, maar met opvallende verschillen. Het tropische scenario, hoewel minder uitgebreid, biedt een bijna even effectieve afkoeling als het meest ambitieuze scenario, omdat het de opwarmende effecten vermijdt die op hoge breedtegraden worden waargenomen.
Op lokaal niveau koelt herbebossing de tropen duidelijk af door de vochtigheid en bewolking te vergroten. In het Amazonegebied, Centraal-Afrika en Zuidoost-Azië dalen de temperaturen dankzij de schaduw en de toegenomen evapotranspiratie. In boreale zones daartegen verduistert het vervangen van sneeuw en graslanden door bossen de grond en vangt het meer warmte, waardoor een deel van de voordelen van koolstofopslag teniet wordt gedaan.
Een ander belangrijk fenomeen is de invloed op afstand van bossen. Herbebossing in Europa of Noord-Amerika kan bijvoorbeeld atmosferische en oceaanstromingen veranderen, wat de temperaturen in verafgelegen regio’s beïnvloedt. Slecht geplaatste projecten kunnen de opwarming elders zelfs verergeren, met name door het versterken van hittegolven of het verstoren van neerslagpatronen.
De studie benadrukt dat de locatie van nieuwe bossen net zo cruciaal is als hun oppervlakte. Gerichte herbebossing in tropische en subtropische zones maximaliseert de klimaatvoordelen, terwijl het planten van bomen in pool- of gematigde regio’s soms het tegenovergestelde effect kan hebben. Klimaatbeleid moet daarom rekening houden met deze complexe dynamieken om de impact van herbebossingsprojecten te optimaliseren.
Ten slotte kan herbebossing, zelfs in het beste geval, de wereldtemperatuur tegen 2100 slechts met enkele tienden van een graad verlagen. Dit blijft onvoldoende om de doelstellingen van het Akkoord van Parijs te bereiken zonder een drastische vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Bossen spelen een essentiële rol, maar ze kunnen een ambitieuze energietransitie niet vervangen.
Crédits et attributions
Source principale
DOI : https://doi.org/10.1038/s43247-026-03331-3
Titre : Reforestation scenarios shape global and regional temperature outcomes
Revue : Communications Earth & Environment
Éditeur : Springer Science and Business Media LLC
Auteurs : Nora L. S. Fahrenbach; Steven J. De Hertog; Felix Jäger; Peter J. Lawrence; Robert C. Jnglin Wills