{"id":15,"date":"2026-03-18T22:13:54","date_gmt":"2026-03-18T21:13:54","guid":{"rendered":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/2026\/03\/18\/gaeti-endurskograekt-i-raun-kaelt-planetuna-og-hvar-a-ad-planta-tren\/"},"modified":"2026-03-18T22:15:53","modified_gmt":"2026-03-18T21:15:53","slug":"gaeti-endurskograekt-i-raun-kaelt-planetuna-og-hvar-a-ad-planta-tren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/2026\/03\/18\/gaeti-endurskograekt-i-raun-kaelt-planetuna-og-hvar-a-ad-planta-tren\/","title":{"rendered":"G\u00e6ti endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed raun k\u00e6lt pl\u00e1netuna og hvar \u00e1 a\u00f0 planta tr\u00e9n"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/biodiversityreview.com\/\/is\/wp-content\/uploads\/shared\/magnifying-glass-7655958_1280.jpg\" alt=\"G\u00e6ti endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed raun k\u00e6lt pl\u00e1netuna og hvar \u00e1 a\u00f0 planta tr\u00e9n\" class=\"featured-image\" \/><\/p>\n<h1>G\u00e6ti endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed raun k\u00e6lt pl\u00e1netuna og hvar \u00e1 a\u00f0 planta tr\u00e9n<\/h1>\n<p>\u00dea\u00f0 er oft sett fram sem meginlausn a\u00f0 planta tr\u00e9 \u00ed st\u00f3rum st\u00edl til a\u00f0 berjast gegn hitun loftslags. \u00de\u00f3 er raunverulegur \u00e1hrif \u00feess \u00e1 hitastig enn ekki vel skilin og fer eftir \u00fev\u00ed hvar er vali\u00f0 a\u00f0 planta. N\u00fdleg greining s\u00fdnir a\u00f0 endursk\u00f3gr\u00e6kt getur \u00ed raun k\u00e6lt j\u00f6r\u00f0ina, en ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar eru mj\u00f6g mismunandi eftir sv\u00e6\u00f0um og notu\u00f0u a\u00f0fer\u00f0um.<\/p>\n<p>Sk\u00f3gar hafa \u00e1hrif \u00e1 ve\u00f0urfar \u00e1 tvo vegu. \u00c1 einni hli\u00f0 bindur \u00feeir kolefnisdiox\u00ed\u00f0, sem minnkar uppsafnun \u00feess \u00ed loftlagi og k\u00e6lir pl\u00e1netuna. Hins vegar breyta \u00feeir sta\u00f0bundnu umhverfi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 breyta burtl\u00e6ti s\u00f3larlj\u00f3ss, gufustigi vatns og yfirbor\u00f0sgr\u00f3fleika. \u00cd hitabeltissv\u00e6\u00f0um e\u00f0a \u00feeim tr\u00f3p\u00edskum, auka tr\u00e9n gufustigi\u00f0 og mynda sk\u00fd sem endurspegla s\u00f3larlj\u00f3s, sem l\u00e6gir hitastig. \u00c1 m\u00f3ti, \u00ed k\u00f6ldum sv\u00e6\u00f0um eins og S\u00edber\u00edu e\u00f0a Kanada, mynda daufar sk\u00f3gar yfirbor\u00f0 sem suga til sig meira hita en snj\u00f3\u00feekt e\u00f0a graslendi, sem getur sta\u00f0bundi\u00f0 hita\u00f0 loftlagi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00der\u00edr endursk\u00f3gr\u00e6ktar\u00e1kv\u00e6\u00f0ar voru borin saman me\u00f0 \u00fer\u00f3u\u00f0u ve\u00f0urfarss\u00edmum. Fyrsta \u00e1\u00e6kjan felur \u00ed s\u00e9r st\u00f3rst\u00e6la endursk\u00f3gr\u00e6ktu \u00e1 n\u00e6rri 900 millj\u00f3num hektara, a\u00f0allega \u00ed tempru\u00f0u og nor\u00f0url\u00e6gum sv\u00e6\u00f0um. \u00d6nnur \u00e1\u00e6kjan beinist a\u00f0 tr\u00f3p\u00edskum sv\u00e6\u00f0um, en \u00feri\u00f0ja, minni \u00e1\u00e6kjan, n\u00e6r yfir um 440 millj\u00f3n hektara. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur s\u00fdna a\u00f0 \u00f6ll \u00feessi \u00e1\u00e6kja lei\u00f0a til alhli\u00f0a k\u00e6lingar, en me\u00f0 merkilegum mun. Tr\u00f3p\u00edska \u00e1\u00e6kjan, \u00fe\u00f3 h\u00fan s\u00e9 minni, bj\u00f3\u00f0ur n\u00e6stum jafn g\u00f3\u00f0a k\u00e6lingu og st\u00e6rsta \u00e1\u00e6kjan, \u00fear sem h\u00fan for\u00f0ast hitunar\u00e1hrif sem sj\u00e1st \u00e1 h\u00e1rri breiddargr\u00e1\u00f0um.<\/p>\n<p>Sta\u00f0bundi\u00f0 k\u00e6lir endursk\u00f3gr\u00e6kt kl\u00e1rt tr\u00f3p\u00edska sv\u00e6\u00f0i me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 auka rakastigi\u00f0 og sk\u00fdjahulstri\u00f0. \u00cd Amazonasv\u00f6ldum, Mi\u00f0-Afr\u00edku og Su\u00f0austur-As\u00edu l\u00e6gja hitastig vegna skugga og aukinnar gufustigs. \u00c1 m\u00f3ti, \u00ed nor\u00f0url\u00e6gum sv\u00e6\u00f0um, \u00fear sem snj\u00f3 og graslendi eru skipt \u00fat fyrir sk\u00f3ga, mynda daufar sk\u00f3gar yfirbor\u00f0 sem suga til sig meira hita og draga \u00far \u00e1vinningi kolefnisbindingar.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 mikilv\u00e6gt \u00fe\u00e1tttakendur er fjarl\u00e6g \u00e1hrif sk\u00f3ga. Til d\u00e6mis getur endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed Evr\u00f3pu e\u00f0a Nor\u00f0ur-Amer\u00edku breytt loftl\u00f6gum og hafsstraumum, sem \u00e1hrifar hitastig \u00ed fjarl\u00e6gum sv\u00e6\u00f0um. \u00deannig g\u00e6tu rangt sta\u00f0settir verkefni jafnvel versna\u00f0 hitun annars sta\u00f0ar, me\u00f0al annars me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 aukna hitabylgjur e\u00f0a trufla \u00farkoma.<\/p>\n<p>Ranns\u00f3knin bendir \u00e1 a\u00f0 sta\u00f0setning n\u00fdrra sk\u00f3ga s\u00e9 jafn mikilv\u00e6gt og st\u00e6r\u00f0 \u00feeirra. Markviss endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed tr\u00f3p\u00edskum og hitabeltissv\u00e6\u00f0um h\u00e6gir \u00e1hrifum \u00e1 ve\u00f0urfar, en a\u00f0 planta tr\u00e9 \u00ed p\u00f3lsv\u00e6\u00f0um e\u00f0a tempru\u00f0u sv\u00e6\u00f0um getur stundum haft andst\u00e6\u00f0a \u00e1hrif. Loftslagsm\u00e1lastefnum \u00fearf \u00fev\u00ed a\u00f0 taka tillit til \u00feessara fl\u00f3knu ferla til a\u00f0 bestun \u00e1hrif endursk\u00f3gr\u00e6ktarverkefna.<\/p>\n<p>Lokum skulu m\u00e1li, jafnvel \u00ed bestu tilfellum, getur endursk\u00f3gr\u00e6kt a\u00f0eins minnka\u00f0 heimshitastig um nokkur t\u00edundapartar gr\u00e1\u00f0ur fram a\u00f0 \u00e1ri 2100. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki n\u00e6gilegt til a\u00f0 n\u00e1 markmi\u00f0um Par\u00edsarsamningsins \u00e1n gr\u00ed\u00f0arlegra minnkunar \u00e1 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. Sk\u00f3gar hafa lykilhlutverk, en \u00feeir geta ekki teki\u00f0 vi\u00f0 amb\u00edt\u00edusri orkuumbreytingu.<\/p>\n<hr>\n<h2>Cr\u00e9dits et attributions<\/h2>\n<h3>Source principale<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s43247-026-03331-3\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s43247-026-03331-3<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> Reforestation scenarios shape global and regional temperature outcomes<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> Communications Earth &amp; Environment<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Nora L. S. Fahrenbach; Steven J. De Hertog; Felix J\u00e4ger; Peter J. Lawrence; Robert C. Jnglin Wills<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00e6ti endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed raun k\u00e6lt pl\u00e1netuna og hvar \u00e1 a\u00f0 planta tr\u00e9n \u00dea\u00f0 er oft sett fram sem meginlausn a\u00f0 planta tr\u00e9 \u00ed st\u00f3rum st\u00edl til a\u00f0 berjast gegn hitun loftslags. \u00de\u00f3 er raunverulegur \u00e1hrif \u00feess \u00e1 hitastig enn ekki vel skilin og fer eftir \u00fev\u00ed hvar er vali\u00f0 a\u00f0 planta. N\u00fdleg greining s\u00fdnir a\u00f0&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/2026\/03\/18\/gaeti-endurskograekt-i-raun-kaelt-planetuna-og-hvar-a-ad-planta-tren\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">G\u00e6ti endursk\u00f3gr\u00e6kt \u00ed raun k\u00e6lt pl\u00e1netuna og hvar \u00e1 a\u00f0 planta tr\u00e9n<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-15","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umhverfi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions\/16"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biodiversityreview.com\/is\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}